برآورد نیاز آبی یکی از پارامترهای اصلی در طراحی سیستم های آبیاری محسوب می شود. اگر در این طراحی از مقادیر میانگین تبخیر - تعرق برای یک دوره چندساله و براساس داده های هواشناسی استفاه شود، احتمال وقوع آن 50% خواهد بود، در حالیکه ممکن است گیاه با تنش آبی روبرو شود. بنابراین برای جلوگیری ازوقوع چنین مشکلی توصیه شده است که میزان تبخیر - تعرق (ET) با احتمالات مختلف برآورد شود و براساس نوع گیاه و مدیریت زراعی، مقدار ET با احتمال وقوع مناسب انتخاب و در طراحی سیستم های آبیاری بکار برده شود. در این تحقیق با استفاده از آمار و اطلاعات ایستگاه سینوپتیک هاشم آباد گرگان مقدار تبخیر - تعرق گیاه مرجع (ETo) و همچنین مقادیر تبخیر - تعرق پتانسیل زراعی (ETp) برای محصولات کشاورزی شاخص منطقه برای هر روز ژولینوسی از سال در دوره دراز مدت آماری محاسبه گردید. سپس با استفاده از روش میانگین متحرک تاریخ شروع و خاتمه هر یک از دوره های حداکثر نیاز آبی گیاهان (1 روزه تا 30 روزه) مشخص و با استفاده از توزیع نرمال، مقادیر ETo و ETp با احتمالات مختلف برای دوره های فوق برآورد شدند. تجزیه و تحلیل مقادیر ETo و ETp با احتمالات مختلف نشان داد که با افزایش دوره های حداکثر نیاز آبی، مقدار میانگین تبخیر - تعرق روزانه کاهش می یابد. همچنین برای یک دوره خاص با افزایش سطح احتمالاتی، میزان میانگین تبخیر - تعرق روزانه نیز افزایش پیدا کرد.

مهم ترین اثرات فضای سبز در شهرها کاهش آلودگی هوا، کاهش آلودگی صوتی، تعدیل دما، افزایش رطوبت نسبی و جذب گرد و غبار است. حجم زیادی از منابع آب شهری به دلیل کشت گونه های گیاهی متفاوت در کنار یکدیگر و مشخص نبودن نیاز آبی این گیاهان در فضای سبز تلف می شود. در این تحقیق، ضریب گیاهی و نیاز آبی گیاهان از نوع درختچه (شمشاد و سنجد زینتی)، بوته (زرشک)، گیاه پوششی (مَرغ) و درخت (سرو و زبان گنجشک) با انتخاب دو ریزاقلیم در باغ گیاه شناسی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران و با روش های بیلان آبی و wucols1 برآورد گردید. تحقیق به مدت شش ماه، از فروردین تا شهریور 1397 انجام شد. بر اساس نتایج این پژوهش متوسط ضریب گیاهی برای کل دوره از روش بیلان آبی و روش wucols به ترتیب 36/0 و 30/0 به دست آمد. تبخیر تعرق برآورد شده به صورت میانگین مقدار 757 میلی متر درروش بیلان آب و مقدار641 میلی متر در روش wucolsدر کل دوره آزمایش برآورد شده است و به طورکلی روش wucols همواره مقدار کمتری از نیاز آبی را برای گیاهان فضای سبز برآورد می کند. با توجه به تحلیل آماری صورت گرفته این میزان تفاوت در شش دهه آزمایش دارای اختلاف معنی دار بوده است. با توجه به نتایج این تحقیق کاربرد روش طبقه بندی آب مورد استفاده گونه های فضای سبز دارای دقت مناسبی در برآورد نیاز آبی گیاهان فضای سبز می باشد و می تواند در کاهش مصرف آب موثر باشد.

تالاب بین المللی هامون یکی از تالاب های مهم دنیا و بزرگترین دریاچه آب شیرین در سراسر فلات ایران محسوب می شود که با مساحتی حدود 5700 کیلومتر مربع و دامنه عمقی 1 تا 5 متر در ناحیه کویری و بیابانی شرق کشور، در منطقه سیستان واقع گردیده است. این دریاچه از سه بخش به نام های هامون پوزک در شمال شرقی، هامون صابری در شمال و هامون هیرمند در غرب و جنوب غربی سیستان تشکیل شده است. هامون پناهگاه بسیاری از گونه های نادر و در خطر انقراض است. با توجه به اهمیتی که تالاب هامون برای حفظ حیات گونه های در معرض انقراض دارد. در این تحقیق به برآورد نیاز آبی زیست محیطی تالاب هامون پرداخته شده است. در این تحقیق نیاز آبی زیست محیطی تالاب هامون در قالب یک روش جامع برآورد شده است. نتایج نشان می دهد با بررسی تنها یک عامل یعنی تبخیر از سطح آزاد تالاب ها و تبخیر- تعرق پتانسیل گیاهان درون و کنار آبی هامون ها مشاهده می شود که در صورتی که تمامی وسعت تالاب ها به عنوان آبگیر مشابه شرایط فعلی و طبیعی آن عمل نماید، سالانه بالغ بر 3362.5 میلیون متر مکعب تلفات تبخیر از این تالاب ها است که با توجه به 1200 میلیون متر مکعب مصارف شرب، صنعت و کشاورزی به معنی آوردی به میزان 4600 میلیون متر مکعب می باشد که با حقابه سالانه ایران از آب هیرمند (820 میلیون متر مکعب) بسیار فاصله دارد.

کنجد یک گیاه روغنی است که دانه های آن دارای مصرف خوراکی است. روغن کنجد حاوی آنتی اکسیدان های طبیعی است .پژوهش حاضر با هدف تامین نیاز آبی گیاه کنجد در دشت سبزوار انجام شده است. داده های مورد نیاز تحقیق شامل ساعات آفتابی، سرعت باد، کمینه و بیشینه ی دما، رطوبت نسبی و بارندگی از ایستگاه همدید سبزوار متعلق به سازمان هواشناسی کشور در دوره آماری 20 ساله (2010-1990 میلادی) اخذ شده است. در این تحقیق داده های ایستگاههای اطراف دشت سبزوار با استفاده از روش میانیابی کریجینگ، در محیط نرم افزار Arc GIS 10.2 به داده های پهنه ای با یاخته هایی به ابعاد 12×12 کیلومتر تعمیم داده شد. با توجه به مساحت منطقه، در مجموع 45 نقطه ی گره گاهی استخراج شد. در این تحقیق جهت برآورد نیاز آبی (IWR) و نیاز آبیاری محصول (IWR)، از مدل CROPWAT استفاده شد. بدین منظور، مدل به داده های اقلیمی محصول و داده های خاک نیاز دارد. در این پژوهش برای محاسبه ی تبخیر و تعرق گیاه مرجع (ETo) از معادله ی فائو- پنمن- مونتیث استفاده شده است. برای برآورد بارش موثر (Peff rain) نیز از داده های بارش ایستگاه همدید سبزوار استفاده شده است. از دیگر ورودی های مدل می توان به نوع الگوی کاشت، داده های ضریب محصول، سطح زیر کشت، زمان بندی آبیاری، نوع خاک، کل رطوبت در دسترس خاک، حداکثر عمق ریشه و رطوبت اولیهای که در خاک نفوذ می کند، اشاره نمود. در این پژوهش مقادیر روزانه ی کمیتهای اقلیمی نظیر دمای کمینه، دمای بیشینه، میانگین رطوبت نسبی، سرعت باد، تابش خورشیدی و بارش وارد مدل CROPWAT شده و سپس با استفاده از داده های فنولوژیکی گیاه کنجد، اقدام به مدل سازی نیاز آبی گیاه کنجد گردید. نتایج نشان داد که گیاه کنجد در دشت سبزوار حداقل به بیست دوره آبیاری تکمیلی طی دوره ی رشد نیازمند می باشد. نتایج همچنین نشان میدهد نیاز آبی گیاه در دشت سبزوار، از شمال به جنوب افزایش می یابد و بیشترین نیاز آبی گیاه، در مراحل میانی رشد می باشد.

به منظور تعیین نیاز آبی گیاه چغندرقند، آزمایشی به مدت سه سال (1376 تا 1378) در ایستگاه تحقیقات کشاورزی طرق در مشهد اجرا گردید. در این تحقیق میزان نیاز آبی در شرایط عدم محدودیت آب و مواد غذایی با لایسیمتر و به روش بیلان آبی اندازه گیری شد. برای این منظور از لایسیمتر زهکش دار به ابعاد 1×2×2 متر استفاده شد. به منظور حذف اثرات حاشیه در اطراف لایسیمتر به مساحت 1600 متر مربع (40×40 متر) چغندرقند کشت گردید. زمان آبیاری با استفاده از تانسیومتر به صورتی تنظیم شد که رطوبت خاک در داخل لایسیمتر در حد رطوبت سهل الوصول باقی بماند. میزان نیاز آبی چغندرقند در سال های 76، 77 و 78 به ترتیب برابر 1188، 1384 و 1092 میلی متر اندازه گیری و میانگین سه سال برابر 1221 میلی متر گردید. میزان بارندگی در دوره رشد طی این سه سال برابر 96، 138.3 و 61.2 میلی متر بود. میانگین سه ساله عملکرد ریشه چغندرقند داخل لایسیمتر 56.5 تن در هکتار، درصد قند 17.8 و میانگین عملکرد ناخالص شکر 10.05 تن در هکتار بود. هم چنین کارآیی مصرف آب بر اساس عملکرد ریشه و عملکرد شکر به ترتیب 4.627 و 0.823 کیلوگرم به ازای هر متر مکعب آب مصرفی به دست آمد. مقدار هیدرو مدول آبیاری برای طراحی سیستم های آبیاری بر اساس حداکثر نیاز آبی گیاه برابر 1.14 لیتر در ثانیه در هکتار محاسبه شد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

تالاب کویری میقان به عنوان اکوسیستمی ارزشمند و شکننده در یک منطقه کویری از تغییرات اقلیمی و کاربری اراضی اتفاق افتاده در دهه های اخیر به شدت متأثر شده است. با توجه به کاهش شدید میزان حق آبه ورودی به این تالاب، تلاش گردید تا ابتدا میزان نیاز بوم شناختی تالاب از نظر حجم آب برای ارائه خدمات زیستگاهی مشخص شده و با مطالعات پیشین محاسبه نیاز آبی هیدرولوژیکی، مقایسه گردد. در این مطالعه با تکیه بر تصاویر ماهواره ای و همچنین بهره گیری از رویکرد جامع در تعیین نیاز آبی تلاش شد تا نوسان سطح تالاب در یک بازه زمانی سال 1998 لغایت 2016 میلادی از تصاویر ماهواره ای لندست استخراج گردد. نتایج این پژوهش حاکی از روند کاهشی سطح آب تالاب می باشد به طوریکه سطح تالاب در دو دهه اخیر حدود 79/18 کیلومترمربع کاهش یافته است. بر اساس نتایج این پژوهش و تحلیل نیازهای زیستی درنای خاکستری، به عنوان گونه جانوری شاخص در منطقه و همچنین میزان وسعت و تراکم پوشش گیاهی مشخص گردید که در شرایطی که سطح پوشش آب تالاب حداقل وسعتی معادل 113 کیلومترمربع داشته باشد قادر به ارائه خدمات زیستگاهی خواهد بود. این مسأله علاوه بر ایجاد یک کلان زیستگاه تالابی، سبب شکل گیری خرد زیستگاه های متعدد شده که ساختار اصلی آن را پوشش گیاهی تشکیل می دهند و بقای بوم شناختی تالاب تضمین خواهد شد.